Przedstawiamy scenariusz zajęć gdzie CZĘŚĆ 1 to scenariusz dla nauczycieli, a CZĘŚĆ 2 to materiał dla uczniów. 

CZĘŚĆ 1 - dla nauczycieli

Temat: Uwaga! Śmieci.

Cele:
Po zakończeniu zajęć uczeń/uczennica potrafi:
- prawidłowo segregować odpady,
- rozumie, że nadmierna produkcja odpadów zagraża środowisku,
- wie gdzie w Toruniu znajdują się pojemniki do segregacji odpadów,
- zna sposoby ograniczania odpadów,
- wie na czym polega wtórne wykorzystywanie odpadów.

Metody:
dyskusja, praca z mapą, burza mózgów, praca w grupach.

Środki:
mapa z zaznaczonymi miejscami na pojemniki do segregacji odpadów – ze strony www.ekologiczny.torun.pl , kolorowe kartki papieru symbolizujące pojemniki na śmieci: niebieska – papier, zielona – szkło, żółta – plastik, pomarańczowa – metal, długopisy.

Przebieg zajęć:

1) Zapytaj uczniów czym dla nich jest „śmieć” lub „odpad” i jak powstaje. Wyjaśnij uczniom, że śmieć (odpad) to każda rzecz, substancja której się pozbywamy, która nie występuje w środowisku naturalnym i wytwarzany jest przez ludzi, że są to przede wszystkim opakowania po różnego rodzaju produktach.

2) Zapytaj uczniów gdzie jest miejsce na śmieci, gdzie oni je wyrzucają. Zapewne większość odpowie, że do kosz na śmieci. Następnie zadaj pytanie, jak często w ich domach wyrzucane są śmieci, zwróć uwagę na to, że przy naszych blokach stoją różne pojemniki na śmieci.

3) Podziel uczniów na cztery grupy i każdej z grup przyporządkuj jedną kartkę kolorowego papieru. Korzystając z mapy i informacji o pojemnikach do segregacji odpadów  zamieszczonej w CZĘŚĆI 2 , wyjaśnij uczniom jakie odpady powinny tam trafić. Następnie zadaj uczniom zadanie aby sami wypisali jakie śmieci tam wyrzucą (zgodnie z przypisanym dla każdej grupy kolorem pojemnika). Niech każdy uczeń zgodnie z przypisaną grupą odpadów odnajdzie na mapie pojemnik do segregacji w swojej okolicy.

4) Wytłumacz uczniom, że można rozwiązać problem wciąż wzrastającej góry śmieci stosując się do zasady 3R czyli: unikanie powstawania odpadów (reduce), wielokrotne wykorzystywanie produktów (reuse), odzysk surowców wtórnych, czyli recykling (recycle). Zadaj zadanie by w grupach podali pomysły jak zastosować te trzy zasady do każdej z przypisanych grup odpadów.

5) Podsumuj wypowiedzi uczniów na tablicy, wypisując najlepsze pomysły zastosowania zasady 3R. Następnie przepisz je na dużą kartkę papieru i powieś w klasie.


CZĘŚĆ 2 – dla uczniów

Co gdzie wrzucić?

Pojemnik na papier (Pamiętaj by usunąć zszywki, metalowe i plastikowe części z papierowego opakowania!)

Tu wrzucam:
• gazety i czasopisma
• katalogi
• prospekty
• papier szkolny i biurowy
• książki w miękkich okładkach
• torebki papierowe
• papier pakowy
• pudełka

Tu nie wrzucam:
• zabrudzonego i tłustego papieru oraz
tektury
• papieru z folią np. kopert z foliowym
okienkiem w miejscu adresata
• papieru termicznego
• książek w twardej okładce
• papieru węglowego
• tektury powlekanej tworzywem sztucznym
np. kartonów po mleku i napojach
• kalki oraz papieru przebitkowego
• pieluch jednorazowych
• podpasek
• artykułów i papierów higienicznych
• worków po cemencie
• tapet

Pojemnik na tworzywa sztuczne – plastik Wrzucaj czyste opakowania, odkręć butelkę i zgnieć ją przed wrzuceniem!

Tu wrzucam:
• plastikowe opakowania oznaczone
symbolami PET, HDPE, LDPE, PE, PP
• butelki PET po napojach (najlepiej
zgniecione)
• butelki po płynach do mycia
• plastikowe zakrętki
• plastikowe torebki, worki, reklamówki
• plastikowe koszyczki po owocach
Tu nie wrzucam:
• butelek i pojemników po olejach
spożywczych, chłodniczych, silnikowych
• butelek po płynach chłodniczych
• pojemników po wyrobach garmażeryjnych
• zabawek
• sprzętu AGD

Pojemnik na szkło
Uwaga! w niektórych miejscach są oddzielne pojemniki na szkło kolorowe (gdzie wrzucamy zielone i brązowe szkło) oraz na bezbarwne! Nie tłucz szkła przed wrzuceniem do pojemnika, wrzucaj czyste opakowania!

Tu wrzucam:
• butelki i słoiki szklane używane do
napojów i żywności
• butelki po napojach alkoholowych
• szklane opakowania po kosmetykach
Tu nie wrzucam:
• szklanych talerzy
• porcelany i ceramiki
• luster
• szkła okiennego
• żarówek
• lamp neonowych
• reflektorów
• szkła ognioodpornego
• doniczek
• szkła okularowego
• ekranów i lamp telewizyjnych

Pojemnik na metal. Zgnieć puszki aluminiowe przed wrzuceniem!

Tu wrzucam:
• puszki po napojach
• puszki po konserwach
• drobny złom żelazny
• metale kolorowe
• kapsle

Tu nie wrzucam:
• opakowań po aerozolach, czyli np.
opakowań po piankach do włosów,
lakierach, dezodorantach
• puszek po farbach
• baterii

Co się dzieje z naszymi śmieciami?

Opakowania
Co trzeci śmieć w naszym koszu to opakowanie! W sklepach coraz rzadziej można spotkać produkty sprzedawane w zwykłych, „szarych” opakowaniach. Nie zawsze opakowanie jedynie chroni produkt, ułatwia jego transport czy składowanie. Obecnie produkuje się pomysłowe, atrakcyjne i kolorowe opakowania,
które dość często są trudne do utylizacji. Ilość opakowań, głównie z tworzyw sztucznych, wprowadzonych w ciągu ostatnich 10 lat na nasz rynek, zwiększyła się o ponad 50% i przewiduje się, że w najbliższych latach nadal będzie rosła – nawet o 10% na rok! wody pitnej stwarzając zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt.

Proste rozwiązanie – reduce, reuse, recycle
Najprostszym rozwiązaniem problemu wciąż wzrastającej góry śmieci jest zasada 3R czyli: unikanie powstawania odpadów [reduce], wielokrotne wykorzystanie produktów [reuse], odzysk surowców wtórnych, czyli recykling [recycle].

Reduce = ograniczaj powstawanie odpadów!

• wybieraj produkty, które nie mają zbędnych opakowań
• unikaj kupowania towarów, które nie są niepotrzebnie pakowane w wiele warstw, np. pasty do zębów, która poza tubką zapakowana jest w kartonowe pudełko, a to z kolei w większą paczkę owiniętą folią
• unikaj kupowania napojów w puszkach aluminiowych – produkcja aluminium pociąga za sobą wysokie zużycie energii, nadmierne wykorzystywanie surowców i wytwarzanie dużych ilości odpadów toksycznych
• konsekwentnie odmawiaj w sklepach przyjmowania plastikowych toreb jednorazowego użytku i reklamówek – zaopatrz się we własną torbę płócienną lub wykonaną z innego materiału albo np. koszyk z wikliny
• zredukuj ilość zużywanego przez siebie papieru w domu i szkole – drukując bądź pisząc staraj się wykorzystać obie strony kartki
• dziel się przeczytanymi gazetami i magazynami ze swoim sąsiadem lub przyjacielem
• staraj się używać i kupować produkty wielokrotnego użytku zamiast jednorazowych – np. zamiast jednorazowych chusteczek kup chusteczki z materiału
• pożycz lub wynajmij sprzęt, który używasz tylko okazjonalnie – np. wiertarkę
• zamiast jednorazowych baterii kupuj baterie nadające się do ładowania, czyli tzw. akumulatorki wraz z ładowarką – ich stosowanie jest tańsze i do tego zmniejsza ilość trujących odpadów (np. kadmu czy rtęci)
Reuse = używaj ponownie!
• kupione przedmioty używaj ponownie, tak często jak to możliwe (jednorazowe „reklamówki” na zakupy używaj wielokrotnie, a butelki plastikowe użyj do podlewania kwiatków)
• niepotrzebne książki, płyty, meble, stary sprzęt AGD, RTV czy komputer oddaj potrzebującym (domy dziecka, domy samotnych matek, schroniska dla bezdomnych) lub do sklepu z używanymi rzeczami, ubrania wrzuć do pojemnika PCK
• w przypadku, gdy sprzęt nie nadaje się już do użytku, kupując nowy zostaw w sklepie stary
• napoje kupuj w butelkach zwrotnych – unikaj jednorazowych butelek, puszek czy kartoników (zgodnie z prawem w każdym sklepie na półce obok produktów zapakowanych w jednorazowe opakowanie musi się
znaleźć analogiczny produkt w opakowaniu zwrotnym)
• wybieraj produkty o długiej żywotności i unikaj tych jednorazowych, np. naczyń, sztućców czy ręczników – poproś, by w miejscu, gdzie codziennie jadasz, podawano Ci jedzenie w naczyniach wielokrotnego użytku
Recycle = odzyskuj!
• segreguj odpady – ponad 70% zawartości Twojego kosza to surowce wtórne, które nadają się do ponownego przetworzenia, czyli recyklingu
• wybieraj produkty w opakowaniach odzyskanych, czyli po recyklingu
• unikaj produktów w opakowaniach, których nie da się przetworzyć (np. mleka i soków w tzw. „kartonach”)

Źródłem scenariuszy zajęć oraz materiałów jest strona Kampanii Edukacyjnej Kupuj Odpowiedzialnie www.ekonsument.pl . Zapraszamy do odwiedzin!!! 

Przydatne linki:
www.recykling.pl
www.naszaziemia.pl
www.fos.pl
www.recykling.edu.pl
www.szkolnyaudyt.pl
www.zb.eco.pl/article/odpady-a49l1
www.recykling.org